Het is een prachtige zomeravond, deze donderdagavond 15 juni 2023. Erg geschikt voor een wandeling door het Reestdal. We gaan onder leiding van Uko Vegter kijken op Takkenhoogte en De Wildenberg. Uko is hoofd team natuur en landschap bij Het Drentse Landschap, bioloog en weet vreselijk veel over de relatie tussen planten en hun landschap. Op Takkenhoogte ( 13 belangstellenden gaan mee) eerst nog een bijzondere ontmoeting met twee BDérs. ( Bekende Drenten) Op de parkeerplaats staat het busje van twee bevlogen Drentse natuurfilmers : Henk en Janetta Bos. Ze zijn bezig met hun nieuwste film en hebben net opnames gemaakt op Takkenhoogte. De film Wildeboel gaat volgende jaar in première. Leuke spontane mensen !
Op de achtergond de overgang van heide naar hooiland
Van landbouwgrond naar uniek natuurgebied
Maar goed, we kwamen voor iets anders. Bovenop de uitkijkbult op Takkenhoogte vertelt Uko over het ontstaan van dit natuurgebied. Het is bijna niet voor te stellen dat dit unieke vogelrijke reservaat aan het eind van de 20ste eeuw nog landbouwgebied was. Uko noemt het waterbeheer in het Reestdal, zoals dat in de afgelopen tientallen jaren is gevoerd. Het graven van de Reestvervangende Leiding was voor de landbouw een prima oplossing, maar de natuur in het aangrenzende beekdal ging er bijna aan kapot. Het grondwaterniveau daalde met 70 cm. In die tijd werden ook veel sloten gegraven. Dit allemaal met hetzelfde doel: zoveel mogelijk WATER AFVOEREN. Er waren zelfs nog plannen in de jaren ’80 om de Reest recht te trekken……… Gelukkig ging dit alles niet door, maar er moest wel iets gebeuren.
Peilbuizen
Zo startte in de jaren ’90 een onderzoek naar de grondwaterstanden in een groot deel van het Reestdal. Talloze peilbuizen werden over een lange periode afgelezen. Meten is tenslotte weten. Opvallend was dat er buizen waren die begonnen te roesten. Dat duidde op kwel en dat was gunstig. Kwelwater is de spil van de watermotor van het Reestdal. Pas als kwelwater in de hooilanden langs de Reest naar boven komt krijg je de unieke flora weer terug. Veel hooilanden waren min of meer verstoord. Daar overheersten allerlei grassen (witbolgrasland). Karakteristieke russen ,zeggen, biezen en dotterbloemen, ze waren er bijna niet meer. Maatregelen waren nodig voor herstel. De grondwaterstanden moesten weer omhoog. Een lang proces.
Rietorchis. Foto Hennie Laarman
Meer kwelwater
Rond 2015 werd de Reest op een aantal plekken ondieper gemaakt, voordes werden in de beek gelegd, sloten werden ondieper gemaakt en nog veel meer. Dit alles om het Reestdal natter te maken en natuurwaarden te herstellen. Maar het allerbelangrijkste was het weer opgang brengen van “de watermotor”. In de laaggelegen hooilanden moet weer toevoer zijn van kwelwater. Regenwater dat in omliggende hoger gelegen gronden naar beneden komt, onderweg allerlei belangrijke mineralen mee neemt ( zoals ijzer) en voedingsarm, maar mineraalrijk in de hooilanden naar boven komt. Het ideale scenario.
Unieke flora
Om te laten zien, dat die maatregelen helpen klimt de groep over een moeilijk hekwerk en trekt de hooilanden.in Bijna nergens meer in Nederland vind je nog een overgang van heide naar hooiland. Op De Wildenberg is die er nog. Beekdalen werden vroeger vaak begrensd door uitgestrekte heidevelden. Deze woeste gronden werden vrijwel allemaal in cultuur gebracht en kregen een agrarische bestemming. De heide van De Wildenberg liet men (gelukkig) ongemoeid en dus kunnen we nog steeds de unieke overgang (met karakteristiek reliëf) bewonderen. In deze tijd van het jaar kunnen de hooilanden langs de Reest nog behoorlijk drassig zijn, maar dat is nu niet het geval. Laarzen zijn niet nodig. Uko leidt de groep langs een prachtig beekmoerasje met waterdrieblad, wateraardbei en holpijp als karakteristieke kwelplanten. Sinds een paar jaar bloeit in dit hooiland de rietorchis. “In tien jaar tijd is de situatie hier totaal veranderd. Witbolgrasland met veel algemene soorten is langzaam aan het verdwijnen en we krijgen de soorten die in dit biotoop horen weer terug.” Uko laat verschillende zeggensoorten zien, maar de meeste interesse gaat uit naar de de wat kleurrijkere flora: moeraskartelblad, egelboterbloem, tormentil, moerasspirea,
Wateraardbei. Foto Hennie Laarman
melkeppe, waterdrieblad, moeraswalstro, ratelaar, kale jonker, valeriaan en nog veel meer. En dat allemaal op een relatief klein oppervlak. Er wordt naar hartenlust gefotografeerd. Vanuit de hooilanden heb je ook een geweldige kijk op het prachtige beekdallandschap van de Reest.
Planten vertellen over het landschap
Het is genieten deze zomeravond. Aan het eind van de rondleiding is het mooie en positieve verhaal van Uko duidelijk overgekomen. Als je gunstige voorwaarden schept doet de natuur de rest. Planten vertellen over de kenmerken en de kwaliteit van het landschap. Hier, in de hooilanden langs de Reest vertelt de unieke flora ons, dat toename van ijzerrijke kwel en verhoging van de grondwaterstand enorme positieve effecten heeft op de natuurwaarden in dit mooie beekdal.