“Ik ben fotograaf, geen bioloog.” Jaap Veneboer uit Steenwijk lijkt zich te verontschuldigen tegenover de 55 bezoekers. Zijn lezing gaat deze avond over over paddenstoelen. Verwacht dus geen moeilijke verhalen over de biologie van de paddenstoelen, maar geniet vooral van de foto’s die ik gemaakt heb, lijkt hij te zeggen. Jaap is hier wel erg bescheiden, want het zijn niet alleen de plaatjes die de goed bezette kantine van het Vechtdal College boeien. De verhalen er om heen en hier en daar een leuke anekdote maken van de lezing een mooi geheel.
Grote oranje bekerzwam foto Jaap Veneboer
Aparte tak van de fotografie
De foto’s zijn fantastisch, de (amateur) natuurfotograaf Jaap Veneboer is misschien wel een van de beste paddenstoelfotografen van ons land. Paddenstoelen fotograferen is een hele aparte tak binnen de fotografie. In de eerste plaats moet je ze kunnen vinden. Je hebt nogal wat zwammetjes met een grootte van niet meer dan 2 mm. En dan de vindplek! Vaak is er weinig licht en soms moet je wel erg atletisch zijn om die ene mooie opname te maken. Jaap gaat er vaak met meerdere paddenstoelkenners op uit. Samen zie je dan meer en ontdek je eerder hele bijzondere soorten. En Nederland heeft meer soorten dan je denkt. Het zijn er tussen de zes- en zevenduizend. Jaap heeft er 1200 gefotografeerd. Vanavond laat hij er meer dan 200 van zien.
Gewone oesterzwam foto Jaap Veneboer
Drie groepen
Paddenstoelen kun je in drie groepen verdelen. Er zijn zwammen die samenleven met de wortels van bepaalde bomen. Andere paddenstoelen breken dood organisch materiaal af en de laatste groep leeft als parasiet. In de lezing komen ze allemaal aan bod.
Kleuren en vormen
Jaap laat foto’s zien van zwammen met de mooiste kleuren, van gifgroen tot karmijnrood. Maar ook met een enorme variatie aan vormen. Heel vaak associëren we het uiterlijk van de paddenstoel met heel andere dingen. En dan denk je natuurlijk direct aan de phallus impudicus, de grote stinkzwam. Maar op het scherm zijn ook paddenstoelen te zien die op schemerlampjes of gordijnen lijken, of op een gewei of een stukje koraal. De namen zeggen ook wel iets over het uiterlijk: oliebolzwam, klein oorzwammetje, glanzend druivenpitje, worstnetwatje, papilrussula, jeneverbesspleetlip enz. Jaap heeft onder de foto steeds de naam van de paddenstoel vermeld. Dat is erg prettig. Niet alleen voor Jaap zelf, maar ook voor de toehoorders in de zaal.
Koraalzwam foto Jaap Veneboer
Biotopen
Paddenstoelen komen overal voor. In de lezing zien we verschillende groeiplaatsen: het beukenbos, het naaldbos, de oude landingsbaan van vliegveld Havelte, maar ook in kleiner formaat: de randen van een met schelpen verhard fietspad. Overal waar organisch materiaal aanwezig is ruiken zwammen hun kans. Zelf een pak kranten, achteloos weggegooid door de bezorger omdat ie geen zin meer had, wordt door paddenstoelen verteerd. Het weer heeft grote invloed op de ontwikkeling van de paddenstoel. Het ene jaar kunnen op een bepaalde plek honderden vliegenzwammen staan, het jaar erop maar twee.
Verwondering
Aan het eind van de lezing is het stil in de zaal. Is het de verwondering die je voelt na zo’n duik in een wereld die zo dichtbij is, maar die je ook zo vaak voorbij loopt? Of is iedereen onder de indruk van de prachtige foto’s die we hebben gezien? Het was een prachtige leerzame avond over een stukje Nederlandse natuur waar we vaak geen weet van hebben.
Bedankt Jaap voor je deskundigheid en geweldige foto’s!
Jaap Veneboer heeft een eigen website: http://www.jaapveneboernatuur.nl/