Jonge vogels maken bij ons mensen, kinderen en volwassenen allerlei emoties los. We zijn vertederd, verwonderd en bezorgd vanwege de grote kwetsbaarheid die we zien. Drie meiden, Romy, Jolein en Jolanda mochten met Judith Schmidt mee om jonge bonte vliegenvangers te ringen. Judith is actief voor de natuurwerkgroep de Reest en heeft een ringvergunning. Vandaag zijn het niet de eerste jonge bonte vliegenvangers die ze ringt. De meiden reageren enthousiast. Talloze vragen worden op haar afgevuurd.
Waarom worden ze geringd? Judith: “Om ze herkenbaar te maken. Als ze later gevangen worden kunnen we zien waar ze geringd zijn en wanneer. We komen er ook achter waar ze naar toe gaan en of ze weer terug komen.”.
Kleine pootjes
De alarmroep van het bonte vliegenvanger mannetje klinkt rondom de nestkast. We zien hem ook. Lichtelijk onder de stress vliegt vader met zijn bek insecten van tak naar tak. Hij is het duidelijk niet eens met onze aanwezigheid. De jongen
Klaar om geringd te worden- foto: Romy Mensink
krijgen allemaal een ringetje om hun poot. Er staat een uniek nummer op, de gegevens gaan naar de grote database van Vogeltrekstation. Inmiddels heeft Judith dit voorjaar er al 117 geringd. Daar komen vanavond nog wel wat bij, want nestkastcontroleur Jan Dijkema weet te vertellen dat er op deze route zeven kastjes bezet zijn met broedsels van de bonte vliegenvanger. Werk aan de winkel dus! Judith laat zien hoe je een jonge vogel op een bepaald manier in een soort houtgreep houdt. Zo overkomt de vogel niets en kan het ringetje op een vlotte manier worden bevestigd. “De jonge vogels kunnen al na zeven dagen worden geringd, omdat de pootjes dan al uitgegroeid zijn. Sterker nog, als ze straks uitgevlogen zijn worden de pootjes zelfs nog weer wat dunner. Dus last van zo’n klein ringetje hebben ze niet.” Bij het vasthouden van een jonge vogel merk je pas hoe warm ze zijn. De lichaamstemperatuur is maar liefst 4 graden warmer dan die van een mens. Ze moeten dus veel eten om op temperatuur te blijven. Ze krijgen vliegende insecten gevoerd, wat je natuurlijk kunt verwachten als je ouders vliegenvangers heten. Ongeveer drie weken blijven jonge bonte vliegenvangers in de kast.
Een bijzondere vogel
Dat de bonte vliegenvanger elk voorjaar vanuit Afrika naar Nederland trekt en in de nazomer weer terug vliegt blijft een
Vrouwtje beschermt jongen- foto: Romy Mensink
bijzonder natuurverschijnsel. De jonge vogels vliegen zonder ouders naar het tropische West-Afrika, ten zuiden van de Sahel. Ze zijn ook erg trouw aan de plek waar ze geboren zijn. Daar kan Judith wel een voorbeeld van noemen: Laatst kreeg ik de ringgegevens terug van een volwassen bonte vliegenvanger, die ik hier in de Haardennen kon aflezen. De vogel bleek geringd in de Boswachterij Staphorst (afstand ong. 10 km). Bonte vliegenvangers komen wel vroeger naar ons land toe. Over een periode van dertig jaar komen ze nu een dag of tien vroeger aan in het broedgebied. Dat heeft met de verandering van het klimaat te maken.
Opvetten
Om een reis van zo’n 8000 km te kunnen maken moet een vogel over energie beschikken. Een kleine zangvogel moet elke dag 7x zijn lichaamsgewicht eten om aan de nodige energie te komen. Energie die vooral nodig is voor beweging en handhaven van
de lichaamstemperatuur. Judith, terwijl ze een jonge vogel van een ringetje voorziet: “Dit kleine vogeltje weegt ongeveer 15 gram. Hij moet elke dag 7×15 gram aan voedsel binnen krijgen om de dag gezond door te komen. Tijdens de trek moet ie nog meer eten. Gelukkig bouwen ze een reservevoorraadje aan vet op. Ze kunnen ongeveer 4 gram opvetten. Dat is brandstof voor ongeveer 1000 km vliegen. Op 1 gram vliegt een bonte vliegenvanger 250 km. Is de tank leeg, dan moeten ze naar de grond (lees Frankrijk). Het duurt dan een maand om weer op te vetten. Dan kunnen ze weer 1000 km verder. Zo trekken ze in stapjes, ze doen er een aantal maanden over om in Afrika te komen. Wegtrekken doen ze al in augustus. De ouders gaan eerst , de jongen moeten het maar zien te vinden.”
Toekomstperspectief
Het blijft een mooi gezicht, een kastje met daarin een nestje van zeven niet al te knappe jonge bonte vliegenvangers. Ze zien er niet uit. Het uiterlijk bestaat uit een grote bek met daar achter een bonte combinatie van dons, dekveren en slagpennen.
Sperrende bekkies- foto Romy Mensink
Nee, de schoonheid moet nog komen. Van een nestje van zeven jongen weten we dat er slechts voor één toekomstperspectief is. De sperwer is de grootste vijand. Maar ook regen, kou en daardoor voedselgebrek spelen een rol. Gelukkig gaat het met de bonte vliegenvanger best goed in ons land, ondanks alarmverhalen vanuit wetenschappelijk onderzoek. In ieder geval werden op deze regenachtige avond 41 jonge vliegenvangers geringd.