Op excursie door de Ommerschans

Zaterdagmiddag 14 april. Het is heerlijk voorjaarsweer.  Vanmiddag gaan we onder leiding van gids Henk (Smit) een wandeling maken over historische grond: we lopen over de overblijfselen van wat ooit de Ommerschans was. We zijn met z’n tienen, een mooi aantal voor een rondleiding. Henk is vrijwilliger bij de historische vereniging De Ommerschans. Vanmiddag is zijn vuurdoop, hij doet zijn eerste excursie. Daar is overigens later niets van te merken, want we vervelen ons onderweg geen moment. Henk stopt op een aantal mooie plekken en geeft dan veel boeiende informatie.

Herstel schans 

De Ommerschans is een prachtige locatie voor een korte wandeling. De vereniging is in de afgelopen jaren druk geweest met het herstellen van onderdelen van de verdedigingsschans. Delen van de gracht zijn weer open en aarden wallen zijn opgeworpen. Je krijgt zo wel een beetje een idee hoe in de 80 jarige oorlog (1568-1648) een verdedigingswerk er uit heeft gezien. Veel Spanjaarden hebben de soldaten van de schans niet hoeven tegen te houden want gevochten is er nooit. In 1672 komt het er bijna van, maar het personeel gaat er van door als de bisschop van Munster te dicht in de buurt komt.  De schans raakt dan in verval.

 

Kolonie of concentratiekamp ? 

Dan horen we over een periode waarin de locatie een andere functie krijgt. Op de plek van de Ommerschans wordt een kolonie gesticht voor paupers uit de grote steden.  In 1818 wordt de Maatschappij van Weldadigheid opgericht. Grote inspirator is Johannes van den Bosch. Hij wil arme kansloze lieden opvoeden en een beetje beschaving bijbrengen. Dat moet dan gebeuren in koloniën. Veenhuizen is erg bekend. De Ommerschans wordt erg berucht.  Er worden gebouwen neergezet en het duurt niet lang of de kolonisten worden vreselijk uitgebuit. Op de deel van Hoeve 4 waar we koffie drinken hangt een bordje met als opschrift “Zorg is zegen”. Daar zijn ze goed in in die tijd: pedagogische one-liners produceren. “Bid en werk”  of “Doet niets zonder reden” . Echte naastenliefde ontbreekt.  Veel bewoners sterven door ziekte, ondervoeding en uitputting. We vinden de fundering van het voormalige ziekenhuis.  En we lopen over het kerkhof waar zich een massagraf van meer dan 5000 mensen bevindt. We worden  er allemaal stil van. Wat is hier veel gebeurd! Goed dat er een vereniging is die aandacht aan deze geschiedenis geeft !

Flora en fauna

Als we door de schans lopen bloeien de bosanemonen en het speenkruid. We vinden ook daslook, dat nog niet bloeit.  Het bos is rijk aan vogels.  We hebben geluk als een zwarte specht zich goed laat zien. We weten dat de ijsvogel vaak boven het water van de schansvijver vliegt, maar we zien deze mooie vogel niet. Een groot deel van de grote bomen die de sfeer op de schans bepalen zijn essen. Een aantal is ziek en is/wordt gekapt.