De bonte vliegenvanger heeft een antwoord op het veranderende klimaat.

Een aantal jaren geleden verschenen met enige regelmaat artikelen over onderzoeken naar het trekgedrag van de bonte vliegenvanger.  Dit prachtige zangvogeltje brengt de winter door in West-Afrika en vliegt daarna noordwaarts om o.a. in onze nestkasten te gaan broeden. De teneur van de onderzoeken was: de bonte vliegenvanger komt te laat in ons land. Door de klimaatverandering komt de rupsenpiek ( eiwit voor de jongen) steeds vroeger en dat levert een probleem op als de voedselbehoefte van de jongen erg groot is.  Als dat zo doorgaat en de vogel past zich niet aan, dan zal de soort misschien voor ons land verdwijnen.  Onze vogelsectie heeft in de afgelopen jaren deze verwachte ontwikkeling niet gezien. Wel kwamen de bonte vliegenvangers vroeger, maar de broedsels bleven gemiddeld rond de zeven eitjes en de jongen vlogen meestal ook uit. We hadden meer last van predatoren dan van een verstoorde relatie tussen rupsenpiek en hongerige jonge vogels in de nestkast.  Toch is er natuurlijk wel wat aan de hand. Door de opwarming van de aarde gaan biologische processen anders of ontstaan op andere tijdstippen en dat kan binnen een ecosysteem voor problemen zorgen.

Dagblad Trouw 27 juli 2020

Opmerkelijk artikel 

In dagblad Trouw van 21 juli 2020 een opmerkelijk artikel over het aangepaste broedgedrag van de bonte vliegenvanger.  Aan het woord is ecoloog Christiaan Both, hoogleraar ecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.  In de bossen van het Dwingelderveld hangen honderden onderzoeksnestkasten die worden gecontroleerd voor een onderzoek naar koolmezen en bonte vliegenvangers: “In vergelijking met 35 jaar geleden komen de eerste bonte vliegenvangers nu twee weken eerder aan en broeden ze gemiddeld ruim een week eerder.  Een enkeling arriveert bijzonder vroeg. Wat sommige bonte vliegenvangers nu flikken grenst aan het onwaarschijnlijke. De afgelopen jaren presteren sommige vogels om een tweede legsel te produceren.  Dat geloof je toch niet ?  

Record 

Het artikel vermeldt verder dat dit jaar twee bonte vliegenvangers  een record hebben gebroken: ze legde al op 20 april hun eerste ei. Both doet al jaren onderzoek naar broedgedrag bij vogels, maar dit zag hij nog nooit. De ecoloog vertelt : ” Ze arriveert 06 april-extreem vroeg- en legt op 20 april het eerste ei. Op 26 april het laatste van de zeven en begint dan te broeden.  Vijfentwintig dagen later zijn de jongen 12 dagen oud en hebben dan het meeste voedsel nodig. Perfecte timing, want de rupsen pieken dan. De zeven jongen vliegen vijf dagen later uit.”  Maar het verhaal heeft nog een staartje. Drie dagen na het uitvliegen van het nest zien de onderzoekers dat het vrouwtje op het oude nest een nieuwe maakt en daarna vier eitjes legt.  Twee broedsels van een bonte vliegenvanger, dat kennen we niet ! In de ogen van ecoloog een topprestatie: “En dan ruit ze ook nog eens. Omdat ook ruien en dus de aanmaak van nieuwe veren veel energie kost, wacht de bonte vliegenvanger hiermee tot na het broedseizoen. Twee keer eieren leggen, twee keer broeden, twee keer voeden én ook nog een keer ruien. Het is nog maar de vraag of zo’n vrouwtje dat overleeft.”  Both weet het niet, er zijn nog te weinig gegevens over tweede broedsels bij bonte vliegenvangers.

De meeste broedsels bestaan uit zeven eitjes

Genetisch geprogrammeerd

Het onderzoek gaat misschien uitwijzen dat vroeg geboren jongen zo genetisch zijn aangepast dat ze later zelf ook vroeg gaan broeden. En als een tweede legsel geen uitzondering meer is, zal de soort stand houden in een veranderend klimaat met natuurlijke processen ( zoals de rupsenpiek)  die veel eerder verlopen dan we gewend zijn.

Meer weten over deze vogel ?

Nature Today.