Projectplan Molenprijs

Doel: Project maalstoel molen de Star

Het terugbrengen van de Star in Balkbrug in de staat van  vòòr 1936. Toen had de molen een motorhok met dieselmotor en een maalstoel op de begane grond. In de molen was een invaart gerealiseerd voor het in en uit laden van de boten. Deze invaart was aangesloten op het grote kanaal de Dedemsvaart.

Het plan is volledig uitgewerkt. De publiciteit eromheen is geregeld. Alles staat klaar om aan de prijsvraag mee te doen. Ook de eigenaar, de gemeente Hardenberg, staat volledig achter het project en heeft toestemming gegeven voor de realisatie hiervan.

Samenvattend gaat het om de bouw van het motorhok, de aanschaf van de dieselmotor, de maalstoel en de overkapping van de invaart, om zo een redelijke unieke situatie in Nederland terug te verkrijgen.

Bankgiro Loterij Molenprijs 2012

Maalstoel, molen de Star

Het doel van dit project is het herstel van de maalstoel (foto 1) in molen de Star. Hij is gebruikt voor kleine hoeveelheden graan op de begane grond en in windstille periodes. De molenaar was met de dieselmotor niet meer afhankelijk van windenergie.

In 1848 is korenmolen de Star met de kennis en ervaringen van toen gebouwd. Het werken in en met de molen leidt tot vele aanpassingen. De ontwikkeling ging door tot 1936. De Star is toen voor het laatst gemoderniseerd (zie bijlage). Beheerstichting molen de Star streeft ernaar de molen op dat niveau te restaureren. De molen was op dat moment ‘volledig’. Het behoort nu tot het historisch industrieel erfgoed.

In de afgelopen 10 jaar zijn met eigen mankracht en geld verschillende projecten uitgevoerd, zoals het herstel van de jakobsladder, het bouwen van een steenspil en het herstel van het derde koppel maalstenen. In deze lijn past nu het herstel van de maalstoel, maar dit gaat onze financiële mogelijkheden te boven.

In 1974 is molen de Star verplaatst naar zijn huidige plaats in het Katingerveld  De brand in 1972 leidde het verplaatsen in. Bovendien functioneerde de molen al geruime tijd niet meer, had geen economische waarde en stond alleen in de weg. Het verplaatsen was ook een verzekeringstechnische kwestie. Door de brand, het achterstallig onderhoud en de verhuizing is een deel van de waardevolle inhoud van de molen verloren gegaan. Er waren in 1974 onvoldoende financiële middelen om dit te herstellen en om de maalstoel mee te verhuizen. Het koppelstenen is overigens nog aanwezig.

1936

Het streven is om zo historisch verantwoordelijk mogelijk de situatie van 1936 te reconstrueren, door middel van oude foto’s, boekverslagen en getuigenissen van oud molenaars en medewerkers van de molen. Er is nauwe samenwerking met de monumentenzorg, rijksdienst monumenten en de gemeente voor een zo goed mogelijke reconstructie. Foto 2 geeft de situatie uit die tijd weer, met rechts het motorhok waarin de dieselmotor (foto 3) en links het botenhuisje waarin het bootje lag voor de waterverbinding via molenwijk naar het kanaal de Dedemsvaart.

Uitvoering

Bij de uitvoering van het project zal getracht worden om er een leerling bouwplaats van te maken. De realisatie van de bouw is binnen een jaar.

  1. Bouw van fundament en deel muren motorhok.
  2. Doorbraak in de ondertoren naar meterkast.
  3. Verplaatsen van de meterkast naar het motorhok.
  4. Plaatsen van dieselmotor.
  5. Motorhok afbouwen.
  6. Plaatsen en restaureren van de maalstoel.
  7. Aanbrengen van het botenhuisje.

Resultaat

De plattegrond, figuur 1 laat  de  plaats van maalstoel t motorhok met de dieselmotor en het botenhuisje, de plaats van het bootje zien.

Figuur 2 de noordzijde, figuur 3 de zuidwestzijde en figuur 4 de oostzijde geven het resultaat van het project de maalstoel te zien.

Effecten

*De afgelopen jaren is er zo’n 10 ton mais gemalen per jaar. Met vier werkende koppelstenen zal deze hoeveelheid opgevoerd kunnen worden. De vijf gediplomeerde molenaars kunnen dit op de zaterdag en woensdag wel aan, maar de vrijwilligersploeg (nu 35 molengidsen) zal worden uitgebreid om de bezoekers rond te kunnen leiden. De onderhoudsploeg (10 vrijwilligers) krijgt dan ook meer om handen.

*Er komen jaarlijks zo’n 2 à 3000 bezoekers in de molen. Er zijn nogal wat mensen met hoogtevrees of die problemen met de smalle steile trappen hebben (invaliden en bejaarden). Ook dat publiek kan op de begane grond het maalproces door de maalstoel met dieselmotor zien.

*De dieselmotor is een betere oplossing dan de petroleummotor en later de electromotor die in 1909 is aangeschaft. Deze motor heeft milieu/technische voordelen, kan draaien op plantaardige olie. Zo kan men er bijvoorbeeld gezeefd afgedankt frituurvet, door de dorpsbewoners verzameld, in verbranden.

*De dorpsbewoners worden meer bij de molen betrokken, toename van het aantal donateurs (nu 340) is waarschijnlijk.

Conclusie

De restauratie van de maalstoel is historisch verantwoord. Het project past in de lijn van de herstelwerkzaamheden door de molenaars in de afgelopen 10 jaar. Meer activiteiten in en rond de molen zullen plaatsvinden en een gunstig effect hebben op het aantal bezoekers naar molen de Star.

Top