Vogel van de maand februari 2019 : de grote bonte specht

De grote bonte specht is één van de meest voorkomende spechtensoorten in Nederland. De vogel heeft een lengte van kop tot staart van 23 tot 26 cm. Deze luidruchtige specht komt tegenwoordig overal in ons land voor waar grote en wat oudere bomen zijn. In de jaren 1973 tot 1977 had de vogel zich nog niet gevestigd in de Flevo polders, grote delen van Noord-Holland, Friesland en Groningen. Inmiddels zijn deze provincies ook rijk voorzien van oudere bomen en heeft de grote bonte specht zich daar ook gevestigd. Ook op alle waddeneilanden komt de vogel voor. De huidige schatting is nu dan ook 75.000 tot 100.000 broedparen. De grote bonte specht komt voor in bijna geheel Europa tot diep in Rusland, met uitzondering van Ierland, IJsland en het Arctische deel van Scandinavië.

Foto Teo Schmidt

Voedsel

Het voedsel van de specht bestaat voor een groot deel van het jaar uit vruchten en zaden zoals, hazelnoten, zaden uit dennen en sparrenkegels, kersen en bessen. Bij de winter voedertafels geeft de vogel de voorkeur aan pinda’s,  pindakaas en vetbollen. De jonge vogels worden gevoerd met rupsen en larven van kevers die hij in dood hout vindt.

Roffelen

Omdat deze spechtensoort veel voorkomt is het niet zo gek dat we deze prachtige vogel ook dicht in onze nabijheid tegen kunnen komen. In het vroege voorjaar timmert het mannetje er lustig op los, hij doet dit dan graag op een stevige lange dode tak, of ook wel op een ijzeren paal. Dit klinkt in de oren van een spechtenvrouw als muziek en zo weet een mannetje de aandacht van een vrouwtje te krijgen. Wie het mooist roffelt heeft de beste papieren. Ook dient het roffelen als teken dat het mannetje hier de baas is. Andere mannetjes zijn dan niet welkom, komen ze toch, dan worden ze met veel gekrijs weggejaagd. Soms kan het achter elkaar aan jagen wel een tijdje duren.  Als het mannetje een vrouwtje veroverd heeft, dan beginnen ze samen eind maart/ begin april met een nestholte uit te hakken, elk jaar een nieuwe holte.

Nest

Ze kiezen daar een boom bij uit met zacht hout. Onder in de nestholte laten de een laag van soort “zaagsel” liggen en daar worden dan 5 tot 7 eieren op gelegd door het

foto Teo Schmidt

vrouwtje. Beide vogels broeden en na 10 tot 12 dagen komen de jonge vogels uit het ei. De jongen worden dan ongeveer 3 weken in de nestholte gevoerd. De dagen dat ze in de holte zijn, schreeuwen ze moord en brand om voedsel, vaak steken ze dan de kop ook al naar buiten, ze zijn dan dus ook van ver af te horen en trekken dan ook roofdieren aan. Zo  sneuvelt er nogal eens een broedsel. Als de jonge vogels uit gevlogen zijn, worden ze verdeeld over de beide ouders die dan nog een dag of 10 voor ze zorgen. 

bron: Vogelbescherming

Herkenning

De grote bonte specht is vooral zwart/wit. De kop is wit met een zwarte pet en een zwarte baardstreep. De mannetjes hebben een rode vlek op het achterhoofd, deze is bij de vrouwtjes zwart. De rug is zwart met links en rechts een grote witte vlek. De vleugels zijn zwart met witte strepen over de arm en handpennen. De staart is in het midden zwart en aan de zijden wit met zware strepen. De buik is wit, maar vaak crème of bruinachtig, dit komt doordat de vogel met de buik over de bast van de bomen gaat en de kleurstof van de boom opneemt in de veren. Beide man en vrouw hebben een knal rode anaalstreek. Jonge vogels hebben een roze anaal streek en een rode pet. Jonge mannetjes hebben een grotere rode pet dan vrouwtjes.

Geluid

Roept een kort “kiek” soms in lange reeksen. Bij onraad een reeks kwetterende tonen tsrett tsrett tsrett … Bedelroep van jonge nestvogels een ijl hoog gekwetter, wiwiwiwiwiwi.

De wetenschappelijke naam: Dendrocopos major.

Engelse naam: Great Spotted Woodpecker.

Duitse naam: Buntspecht.

Twee andere bonte spechten

Er zijn nog twee andere soorten bonte spechten te vinden. Dat is de kleine bonte specht, deze komt veel minder voor en heeft ook een veel minder opvallend gedrag. De kleine bonte specht is zo groot als een huismus, terwijl de grote bonte specht zo groot als een spreeuw is De kleine bonte specht heeft een gebandeerde zwart/witte rug, alleen het mannetje heeft een rode pet, verder hebben ze geen rood in hun veren kleed.

De derde bonte specht is een relatieve nieuwkomer, het is de middelste bonte specht, iets kleiner dan de grote bonte specht, Man en vrouw hebben een rode pet en missen de zwarte baardstreep, die een grote bonte specht wel heeft.  Allebei hebben ze een roze anaalstreek, de buik is met dunne lengte streepjes bedekt. De rode kleuren zijn van het mannetje intenser.

Judith Schmidt, vogelsectie natuurwerkgroep de Reest

Links:

Over het fotograferen van spechten 

Het geluid van de grote bonte specht 

Informatie van SOVON 

Leuk filmpje