Vogel van de maand september 2019 : de Holenduif

Er zit een uil op het dak, Hoe hoe hoe hoe, snel naar buiten. Maar nee, het is een Holenduif. Dit mooie grijze duifje, hoe’t er heel wat op los. Dat begint al in februari.. De duifjes zitten als verliefde tieners naast elkaar. Ook geeft het mannetje regelmatig hele concerten met een baltsroep van eentonige hoe,hoe,hoe klanken. De ongeveer 30 cm grote Holenduif heeft een blauw/grijs verenkleed met een glanzend groene vlek aan de zijkant van de hals en een roze boven borst. Eindrand van de vleugels en staart zijn zwart. Op de vleugels zijn er bij rust twee korte zwarte streepjes te zien. De snavel is geel, de poten rozen en de ogen van de Holenduif zijn mooi glanzend zwart. De Holenduif heeft geen wit in z’n verenkleed. Dit is een makkelijk kenmerk in vergelijking met de Houtduif.

Broeden

Het paartje bezet dan een nestholte dit kan een holte in een boom zijn of een nestkast. Ook kleine ruimtes in oude gebouwen en zelfs konijnen holen. De nestholte wordt bekleed met een aantal kleine takjes en een enkel blad, eigenlijk stelt dat maar weinig voor. Zelf zag ik een Holenduif een paar oude elzenproppen in zijn nestholte leggen. Op dat weinige nest materiaal legt het vrouwtje 2 eieren. Deze worden door beide ouders bebroed gedurende 16-17 dagen. Daarna komen de jongen uit het ei. De jonge vogels worden een aantal keer per dag uit de krop gevoerd. Na ongeveer 24 dagen verlaten ze de kast.

Niet zeldzaam

Holenduiven zijn niet zeldzaam in Nederland. Er zijn 45.000 tot 55.000 broedparen. De meeste broedvogels komen op de zandgronden voor. Met voorkeur voor de kleinschalige akkergebieden. Achterhoek, Twente, Salland, Veluwezoom, zandgronden van Noord-Brabant en Drenthe zijn favoriet. In de winter komen er veel Holenduiven uit Noord en Oost Europa. Ook in de winter zijn de eerder genoemde gebieden favoriet. De Holenduiven foerageren vooral op graan en maisakkers. Je kunt dan grote groepen vogels bij elkaar zien, ook vaak samen met andere vogelsoorten, zoals houtduiven, meeuwen, kraaiachtigen en ook wel samen met Kieviten en Goudplevieren. De winteraantallen liggen dan op ongeveer 100.000 tot 200.000.

Akkerranden

Begin vorige eeuw was de Holenduif een schaarse vogel in Nederland,  maar nam wel gestaag toe. In de jaren ’60 was er een sterke achteruitgang. Vermoedelijk door het grootschalige gebruik van zaaizaadontsmettingsmiddelen. Na het verbod hiervan nam de soort weer gestaag toe. Ondanks het verminderen van akkerkruiden in de moderne agrarische akkerbouw heeft de soort zich goed weten te handhaven. Met het inzaaien van akkerranden in Noord-Holland en Friesland neemt daar de Holenduif toe, andere gebieden neemt de soort soms wat af. Maar het algehele beeld is licht positief.

Regio 

In onze omgeving komen veel Holenduiven voor. In deze tijd kun je al groepjes op de gedorste graanakkers geploegde akkers of op groenbemesters aantreffen . De groepjes worden in de loop van de herfst groter en kunnen aangroeien tot honderden vogels. De Holenduiven vallen niet erg op op de akkers, dat komt door hun kleur. Maar als ze opvliegen zul je verbaasd staan over de aantallen die er de lucht in gaan.

Geluid: Zang nogal monotone Hoe-oe, hoe-oe, hoe-oe. Zwakker aan begin van de reeks. Luid vleugelklappen bij opvliegen en tijdens normale vlucht fijn fluitend geluid van de vleugels.

Wetenschappelijke naam: Columba oenas

Engelse naam: Stock Dove

Duitse naam: Hohltaube

Bron: Eigen waarnemingen, ANWB Vogelgids, Vogelatlas van Nederland en de Vogelbescherming.

foto’s Teo Schmidt