Vogel van de maand februari 2020 : de Wilde Eend

De meest bekende eend van Nederland is wel de Wilde Eend. Overal kom je deze watervogel tegen. In elk kanaal, ven of meertje zie je wel een aantal Wilde Eenden. Toch gaat het niet goed met deze zo algemene soort. De Wilde Eend is een grote eend, z’n lengte bedraagt 50-60 cm en de spanwijdte is 81-95 cm. De vrouw heeft een prachtige schutkleur beige, bruin en donkerbruin met strepen en vlekken. Een lichte wenkbrauwstreep tussen de donkere kruin en de donkere oogstreep. De snavel is oranje met een

Kop vrouwtje Wilde Eend

donkere lengtebaan in het midden van de bovensnavel. De buitenste staart randen zijn licht. En in de vlucht zijn de lichte ondervleugels te zien. Man en vrouw hebben een glanzende blauw/groene baan op de bovenvleugel, de spiegel. Beiden hebben oranje poten. De man heeft een meer opvallender verenkleed, vooral zijn glanzende groene kop, die soms ook paars of blauw kan lijken, valt op. Hij draagt een smalle witte halsring, de rest van de hals en borst zijn bruin. Het lichaam is grijs, de stuit en anaalstreek zijn zwart . Enkele middelste staartveren zijn zwart en deze draagt hij met een dubbele krul op z’n stuit. De snavel is geel. In de zomer is er een periode dat de slagpennen worden geruid, de vogels kunnen dan slecht of helemaal niet vliegen, de mannen krijgen dan in een minder opvallend kleed en lijken op de vrouw. Dit noemen we eclips.

Het jaar 2020 is het jaar van de Wilde Eend

Dit jaar is uitgesproken tot het jaar van de Wilde Eend. Dit is niet voor niets. Sinds 1990 is de soort met 30% afgenomen in Nederland. De afname van de broedpopulatie heeft zich in bijna alle landschapstypes voorgedaan, behalve in de stedelijke gebieden. Daar lijkt het stabiel. Het aantal broedvogels lijkt in onze buurlanden stabiel er is zelfs een licht toename. In de winter zijn er ook minder Wilde Eenden in Nederland maar ook in onze buurlanden. Het is wel opmerkelijk dat andere eenden soorten het wel goed doen. Ook soorten die nauw verwant zijn aan de Wilde Eend. De afname schijnt niet te komen door de klimaat verandering, de sterfte onder de volwassen eenden is afgenomen, waarschijnlijk door de afgenomen jachtdruk. Het probleem zit dus waarschijnlijk in de kuikenfase. Of er is te weinig voedsel of de predatie druk is te hoog. Daar gaat SOVON in samenwerking met Vogeltrekstation nu verder onderzoek nadoen.

Wilde Eenden in de vlucht

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Broeden 

De Wilde Eend heeft een lange periode dat er gebroed wordt. Het begint meestal in februari en het eindigt in augustus, 2 of 3 broedsels is heel normaal. In het late najaar worden de paartjes gevormd. De mannetjes blijven dan constant bij hun vrouwtjes. Vliegt een vrouwtje op dan gaat direct haar man er achter aan. Hij volgt haar op de voet, zodat een ander mannetje haar niet het hof kan maken. In februari is de eerste paartijd, tijdens de eerste 4 tot 5 eieren die het vrouwtje legt, vindt er regelmatig een paring plaats. De eieren worden in een nest van mos, takjes en donsveertjes gelegd. Het nest is nooit ver van het water gebouwd. Het kan verstopt zijn onder een struik, in een boomholte of in een eendenkorf. Meestal legt het vrouwtje 6 tot 10 eieren en die worden in ongeveer 4 weken uitgebroed. De aanwezigheid van het mannetje wordt niet op prijs gesteld, hij valt veel te veel op. In het voorjaar, als de vrouwtjes zitten de broeden of jongen hebben, scholen de mannen eenden vaak samen. Als de kuikens uit het ei komen worden ze nog een paar uur bebroed tot dat ze droog zijn. Daarna gaan ze met de moedereend het water op om voedsel te zoeken. Jonge eenden kunnen na 50 tot 60 dagen vliegen. In de nazomer en herfst zitten Wilde Eenden vaak in grote groepen bij elkaar. In deze tijd ruien ze en blijven bij elkaar om de winter door te komen.

Het mannetje wordt een woerd genoemd

Verspreiding 

In Nederland zijn er zo’n 200.000-300.000 broedparen en de winter aantallen bedragen 600.000- 800.000 exemplaren. In het voorjaar en zomer zijn de Wilde Eenden verspreid over Nederland met de nadruk op waterrijke gebieden. Dan in sloten, kanalen, passen en vennen. In de winter zijn er grote aantallen op de grotere wateren.Eenden zijn een soort omnivoren, ze hebben een gevarieerd menu, waterdiertjes, waterplanten, oevervegetatie, grassen, vruchten, zaden zoals eikels, graan enz. Wilde Eenden trekken met de vorstgrens mee, zolang het niet vriest en er is genoeg voedsel blijven ze in de winter groepen bijeen. Gaat het vriezen, vertrekken ze zuidwaarts en naar rivieren, ook op zee zijn dan groepen wilde eenden te vinden.

Geluid:

De man roept zacht, laag rhaeh vaak herhaald door gealarmeerde zwemmende vogel. Baltsroep kort fluitend pioe. Rauw gekwaak van het vrouwtje, KWAEK-KWAEK-kwak-kwak-kwak-kwak……Alarmroep een reeks van korte, harde kwaaktonen van gelijke toonhoogte.

 

Latijnse naam: Anas platyrhynchos

Engelse naam: Mallard

Duitse naam: Stockente

Bron: eigen waarnemingen, Vogelgids van Europa, Vogelatlas van Nederland, website SOVON, website Vogelbescherming.

Tekst Judith Schmidt Foto’s : Teo Schmidt