Terugkijken op project granen, akkerranden en natuurakkers 2022

Natuurwerkgroep de Reest en Landschap Overijssel werken sinds 2009 samen in een project waarin oude landbouwgewassen, akkerranden en natuurakkers ingezaaid worden op mooi gelegen essen in de omgeving van Oud-Avereest. De bewerking van het land wordt verzorgd door Landschap Overijssel, dat ook zorgt voor de zaden van de granen. De natuurwerkgroep de Reest plaatst infopaneeltjes, levert de zaadmengsels voor de akkerranden en natuurakkers en zaait deze ook in.

Brilglasvleugelwants in akkerrand

Onderzoek

Er is veel onderzoek gedaan naar het nut van akkerranden. Daaruit is gebleken dat bloeiende akkerranden een positieve invloed hebben op de biologische bestrijding van ziekten en plagen, de vergroting van de biodiversiteit, overwintering mogelijkheden voor kleine zoogdieren en insecten én natuurlijk op de landschappelijke en recreatieve waarden van ons landschap. Vooral dat laatste aspect wordt duidelijk als je in de zomermaanden vanaf de begraafplaats van Oud-Avereest over het graspad naar Den Westerhuis loopt. Wuivende granen, kleurrijke akkerranden en bloeiende stroken met ingezaaide boekweit. Een prachtig gezicht.

Vanuit de zaaikorf

Het zaaien gebeurt vanuit de zaaikorf op de ouderwetse manier. Dit wordt gedaan door vrijwilligers van de natuurwerkgroep. Bij de graanstroken en de bloemrijke akkerranden, die allemaal langs wandelroutes liggen, plaatsen we infopaneeltjes.

Financiële steun gemeente Hardenberg

We zijn dit jaar 2022 weer blij met financiële steun van de gemeente Hardenberg. We ontvingen 500 euro uit de pot biodiversiteit. Met dit bedrag konden we akkermengsels kopen waarmee bloemrijke akkerranden op Den Westerhuis en Oud-Avereest zijn ingezaaid. Zaaigoed voor biologische en inheemse akkerkruiden zijn erg kostbaar. Dit jaar bestelden we verschillende mengsels bij Medigran in Hoorn en hoopten op een groeizame zomer. Dat liep anders……

Zaaien granen op 28 april 2022

Voorjaar en zomer 2022: warm en vooral droog

De maanden maart/april en mei 2022 waren droog. Weken achtereen scheen de zon en hield hogedruk boven West-Europa depressies met de nodige buien tegen. In week 20 (2e helft van mei) viel in twee dagen bijna 40 mm regen. Op 08 juni kwam er nog eens bijna 20 mm naar beneden, in week 25  (2e helft juni) bijna 25 mm in de regenmeter, maar juli en augustus waren vooral erg droog en warm. Het KNMI telde 81 warme 20 + dagen. Dat hebben we geweten. De granen en boekweit deden het prima onder deze omstandigheden, maar de akkerranden bleven door het neerslagtekort achter in ontwikkeling.

Maaien en maaisel afvoeren

Vergrassende randen

Voor het eerst in dit project hebben we bestaande (drie) akkerranden gemaaid en het maaisel afgevoerd. Voor meerjarige randen is maaien noodzakelijk om ruimte te behouden voor bloeiende kruiden en eenjarige bloemen. Na het maaien en afvoeren van het maaisel zou er ruimte moeten ontstaan voor verdere ontwikkeling van bloeiende kruiden. We zagen echter dat de randen uit 2021 veranderden in grasland. Kweekgras voerde de boventoon. Nu moeten akkerranden wel ruig de winter ingaan, om beschutting en voedsel voor insecten, vogels en kleine zoogdieren te bieden, maar randen met alleen maar gras willen we niet. In het komende jaar 2023 gaan we het beheer van een aantal randen aanpassen. Akkerrandbeheer is best lastig. Veel boeren, particulieren en natuurbeschermers hebben dit al ervaren. Gelukkig komen we met adviezen uit de praktijk een heel eind.

De granen en boekweit deden het prima

De strokenteelt op de es langs het graspad richting Den Westerhuis ging weer prima. Zelfs de spelt (wintergaan, ingezaaid op 1 november 2021) kwam goed tot ontwikkeling. Spelt staat bekend als makkelijk gewas, maar jaar in jaar uit kwam het graan in ons project nauwelijks tot bloei. Dat was dit jaar anders. Veel volgroeide aren! De zomergranen zomertarwe, zomergerst en haver werden op 28 april 2022 ingezaaid. Gecombineerd met de bloei van allerlei akkerkruiden viel hier veel te genieten. Nu nog steeds, want de stroken laten we allemaal staan tot na de winter. Als je er nu langs wandelt weet je waarom. Grote groepen vinken, groenlingen en geelgorzen hebben dit voedselparadijsje gevonden. Boekweit is erg gevoelig voor nachtvorst. We zaaiden twee stroken pas op 17 mei 2022 in. Het gewas trekt altijd veel insecten en bloeit weken achter elkaar. Zelf in de winter is het nog een mooi gewas.

Akkerrand langs fietspad op Oud-Avereest

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De akkerranden

Het project telt zeven akkerranden, allemaal in de buurt van De Wheem op Oud-Avereest. Ze liggen op plekken waar veel gefietst en gewandeld wordt, bijvoorbeeld langs het fietspad naast de Meppelerweg, tegenover de OBS Oud-Avereest of op Den Westerhuis. De breedte varieert van 3 tot 10 meter. De randen werden op 17 mei 2022 ingezaaid met verschillende soorten mengsels in combinatie met zomergranen en boekweit. In de maanden juli en augustus kwam de grote droogte en droogde een aantal randen uit. September en oktober waren weer natter en dat had positieve gevolgen. Vooral gele ganzenbloem kwam weer massaal in bloei.

In de winter zijn akkerranden belangrijke plekken voor insecten, kleine zoogdieren en zaadetende vogels. In juli zijn de randen geïnventariseerd op bloeiende akkerkruiden. De meest voorkomende planten waren:

Akkerhommel op koekruid

Korenbloem

Gele ganzenbloem

Klaproos

Schapenzuring

Veldzuring

Kamille

Koekruid

Gewone spurrie

Klein streepzaad

pekbloem

Duizendblad

Middelste teunisbloem

Smalle weegbree

Grijskruid

Schapenzuring

Gewone hennepnetel

Beklierde duizendknoop

Wikke

Akkerleeuwenbek

Perzikkruid

Pekbloem

Slofhak

Bolderik

Kleine vuurvlinder op grijskruid

Monitoring insecten

Dat bloeiende akkerranden met een inheemse flora belangrijk zijn voor insecten en spinnen wordt vaak beweerd, maar hoe groot is die biodiversiteit in zo’n rand eigenlijk? Om een antwoord op deze vraag te geven zijn in drie randen zoveel mogelijk insecten en spinnen gefotografeerd en gemeld op waarneming.nl. Deze monitoring vond vooral plaats gedurende de zomermaanden. Meer info over deze inventarisatie vind je op onze website nwgdereest.nl . Op waarneming.nl vind je alle soorten die we hebben gezien als je zoekt op ”Reestdal-Overijsselse kant”

 Volgend jaar

In het komende jaar breiden we het project met twee akkerranden uit. Op veertien locaties groeien en bloeien dan vijf soorten granen, boekweit, huttentut (waarschijnlijk) en allerlei eenjarige en tweejarige akkerkruiden.

Wil je meer informatie over akkerrandbeheer of dit project ? Neem dan via de mail contact op met Huub Derks: nwgdereest@gmail.com